Duela 35 urte polizia espainol batek tiroz erail zuen Errenterian Bizente Badillo «Francis». Garaiko egunkariek «emakumez jantzitako gizon baten» hilketaren berri eman zuten, EHGAM plazara atera zen milaka lagunen aurrean eta lehenengoz ahots gora aldarrikatu zuen pertsona orok sexualitatea modu askean bizitzeko duen eskubidea.
Bizente Badillo Francis Alacanteko herri txiki batekoa zen berez, gazterik Errenteriara bizitzera etorria eta erabat bertakotua zegoena. Gaua maite zuen eta emakumez trabestitzea gustatzen zitzaion. Asko ibiltzen zen Apolo izeneko dantzalekuan, oso ezaguna zen bertan eta areto horretako langileak lagunak zituen. Hain juxtu, bertan galdu zuen bizitza.
1979. urteko ekainaren 10a zen. Francis Apolo dantzalekuan zegoen, bertako langileekin hizketan eta trago bat hartzen. Ordurako diskoteka itxita zegoen. Norbaitek atea jo zuen eta langile bat gerturatu zen atera dantzalekua dagoeneko itxita zegoela esateko. Baina ate joka zebilen gizona ez zen konformatu, eta berriz egin zuen sartzeko saiakera. Eta, berriz, erantzun berdina eman zioten. Azkenean, ez dakite seguru nola, baina lortu zuen gizon hark dantzalekura sartzea. Lekukoek kontatzen dutenez, oso urduri eta haserre zegoen, euskaldunen kontrako biraoak botatzen zituen behin eta berriz, eta euskaldunen bat zeinen gustura hilko lukeen esaten omen zuen. Eta horrela zebilela, Francisek esan omen zion, «euskaldun bat? Ba hementxe daukazu bat». Orduan gizonezkoak pistola bat atera zuen poltsikotik eta tiro eman zion Francisi. Balak begian jo zuen eta han bertan geratu zen zerraldo. Gerora jakin zen tiro eman ziona Antonio Cava Laguna polizia espainola zela. Epaiketaren ondoren bederatzi hilabete kartzelan eman eta libre geratu zena.
Errenterian berehala zabaldu zen Francisen erailketaren berri eta herri batzar bat deitu zen gertaera latz hura nola salatu erabakitzeko. Aldi berean, udal batzarraren ezohiko bilkura bat izan zen (artean ez zegoen udaletxerik) hilketa hura gaitzesteko.
Erailketa gertatu eta bi egunera, ekainaren 12an, Errenterian greba orokorra izan zen eta herri batzar jendetsua antolatu zen herriko plazan. Garaiko kronikek kontatzen dute 10.000 lagun baino gehiago bildu zirela batzarrera eta ondorengo manifestaziora. Herri batzar hori oso garrantzitsua izan zen. Bertan, milaka lagunen aurrean, agertu ziren lehendabizikoz EHGAM-eko zenbait kide eta ozen esan zuten bazela garaia pertsona homosexual eta transexualen eskubideen aldeko borrokan hasteko. Nahikoa zela, ezin zela beste erasorik onartu inoren aukera sexuala tarteko.
Mikel Martin EHGAMeko kidea herri batzar hartan zegoen duela 35 urte, eta borroka bide berdinean segitzen du gaur egun. «Bizkaian sortu zen EHGAM urte pare bat lehenago eta Donostia inguruan eta Oreretan ere ari ginen mugitzen. Baina Francisen hilketak prozesua bizkortu egin zuen. Hurrengo egunean egunkari batean irakurri genuen ‘Han matado a un hombre vestido de mujer’ eta izugarri haserretu ginen. Bazirudien emakumez jantzita egoteak erasoaren larritasuna gutxitzen zuela. Eta orduan esan genuen, amorruz eta haserrez, nahikoa zela. Hor geundela eta gure eskubideen alde borrokatzeko gogoa eta beharra sentitzen genituela. Ozen esan genuen pertsona guztiek geneukala nahi genuen modura janzteko eskubidea, modu askean maitatzekoa eta sexualitatea nahi moduan bizitzekoa», kontatu du Martinek.
Ordura arte entzun gabeko ahotsa zen. «Manifestazioetan oso ohikoa zen Poliziaren kontra egiteko ‘maricones’ eta ‘iros a tomar por el culo’ bezalakoak entzutea. Horiek ziren, jende askorentzat, zeuden irainik eta erasorik bortitzenak. Eta gu han, haien ondoan manifestazioan. Gu, homosexualak eta ipurditik hartzea gustuko genuenak. Horrelakoekin erabat nazkatuta geunden», segitu du Martinek. Nabarmendu du, gainera, manifestazio haietan parte hartzen zuen jendea aurrerakoia zela, abangoardia zela, erabat errepresioaren kontrakoa, eta, hala ere, «heteroarauan erabat sartuta zegoena, pertsona homosexualekiko aurreiritzi izugarriak zituena».
Trabestismoa garai hartan
«Trabestismoa, bai Francisena eta bai besteena, nahiko toleratzen zen garai hartan baldin eta muga zehatz batzuetatik ez bazinen ateratzen. Gogoan dut nola etortzen ginen Donostiako gune batera. Bertan ohikoa zen trabestien espektakuluak egotea eta gauez trabesti horiek txalotzen zituztenak hurrengo egunean atxilotu edo erasotzen zituzten berdinak ziren. Trabestismoa onartuta zegoen bizitzeko modu oso mugatu eta zehaztu gisara, toki konkretu batzuetan eta une zehatzetan. Betiere begira zeudenen dibertimendurako, jolaserako, baina ez hortik kanpora. Ezpainak margotutako gizona, ileorde bat janzten zuena, soinekoa janzten zuena… une batean ondo pasatzeko tresna bat baino ez zen begira zeudenentzat, une horretan beren beharrak ase beste lanik ez zuena. Hortik kanpo, iraindu, jipoitu, atxilotu eta zigortu beharrekoa zen», kontatu du Mikel Martinek.
Berak ezagutzen zuen Francis eta ezagutzen zuen zer-nolako giroan mugitzen zen, garai hartako jendartearen tasunak ezagutzen dituen bezala. Deskribatzen duen egoera gogorra da; «gauez homosexualekin harremanak zituzten gizon asko egunez haien kontrako jarrera bortitzenak agertzen zituztenak izaten ziren, egunez jipoitzen eta iraintzen zituztenak», jarraitu du.
Mikel Martin, Francisen antzera, errenteriarra da eta garai hartan herrian mugimendu dezentekoa zegoen, arlo guztietakoa gainera. «Oreretan mugimendu handia zegoen. Beti izan da oso herri dinamikoa eta aldarrikatzailea, ondo antolatutakoa eta erantzuteko gaitasun oso sustraitua duena: langileen mugimendua bizi-bizirik zegoen, mugimendu feminista suspertzen hasita zegoen, Franco joan berria zen, diktadura baten itolarritik gentozen eta arnasa hartzeko behar izugarria genuen… Testuinguru horretan kokatu behar dira Francisen hilketa eta ondorengo protestak», kontatu du.
Francisen erailketa baino astebete lehenago gertatu zen Tuteran Gladys del Estal ekintzaile ekologistarena. Guardia Zibil batek tiroz erail zuen gaztea protesta antinuklear batean parte hartzen ari zela. Mikel Martinek bi erailketak oso gertutik bizi izan zituen; Tuterako protestan bertan zen eta Francis herriko laguna zuen.
Francisen erailketa gertatu zenerako Errenterian gizon eta emakume talde bat elkartzen hasia zen asko kezkatzen zituen gai bati buruz hitz egiteko: askapen sexuala. «Heteroarautik kanpo sentitzen ginen, gutxiengo bat ginen eta erabat kontrakoa eta bortitza zitzaigun inguru batean mugitzen ginen. Sentitzen genuen betebeharrak bagenituela, beste pertsona guztiek bezala, baina eskubiderik ez genuela. Eta kezkaz bizi genuen egoera. Pentsa, 1978. urtera arte homosexualitatea delitua zen».
Francisen hilketak eta ondoren komunikabideetan izan zuen oihartzunak isilka baina dagoeneko bazetorren borroka bat azkartu egin zuen, eta ozenago bihurtu. «Orduan hasi ginen esaten ‘Hemen gaude eta ez gara ezkutatzen’ manifestazioetan», kontatu du Mikel Martinek. 35 urte geroago horretan segitzen dute, aurreiritziak deseraikitzen eta heteroarauaren bide estuak zabaltzen, denon mesederako.
GARA: Francisen hilketak ozendu egin zuen homosexualen eta transexualen borroka
/in Kategoria barik @euDuela 35 urte polizia espainol batek tiroz erail zuen Errenterian Bizente Badillo «Francis». Garaiko egunkariek «emakumez jantzitako gizon baten» hilketaren berri eman zuten, EHGAM plazara atera zen milaka lagunen aurrean eta lehenengoz ahots gora aldarrikatu zuen pertsona orok sexualitatea modu askean bizitzeko duen eskubidea.
1979. urteko ekainaren 10a zen. Francis Apolo dantzalekuan zegoen, bertako langileekin hizketan eta trago bat hartzen. Ordurako diskoteka itxita zegoen. Norbaitek atea jo zuen eta langile bat gerturatu zen atera dantzalekua dagoeneko itxita zegoela esateko. Baina ate joka zebilen gizona ez zen konformatu, eta berriz egin zuen sartzeko saiakera. Eta, berriz, erantzun berdina eman zioten. Azkenean, ez dakite seguru nola, baina lortu zuen gizon hark dantzalekura sartzea. Lekukoek kontatzen dutenez, oso urduri eta haserre zegoen, euskaldunen kontrako biraoak botatzen zituen behin eta berriz, eta euskaldunen bat zeinen gustura hilko lukeen esaten omen zuen. Eta horrela zebilela, Francisek esan omen zion, «euskaldun bat? Ba hementxe daukazu bat». Orduan gizonezkoak pistola bat atera zuen poltsikotik eta tiro eman zion Francisi. Balak begian jo zuen eta han bertan geratu zen zerraldo. Gerora jakin zen tiro eman ziona Antonio Cava Laguna polizia espainola zela. Epaiketaren ondoren bederatzi hilabete kartzelan eman eta libre geratu zena.
Errenterian berehala zabaldu zen Francisen erailketaren berri eta herri batzar bat deitu zen gertaera latz hura nola salatu erabakitzeko. Aldi berean, udal batzarraren ezohiko bilkura bat izan zen (artean ez zegoen udaletxerik) hilketa hura gaitzesteko.
Erailketa gertatu eta bi egunera, ekainaren 12an, Errenterian greba orokorra izan zen eta herri batzar jendetsua antolatu zen herriko plazan. Garaiko kronikek kontatzen dute 10.000 lagun baino gehiago bildu zirela batzarrera eta ondorengo manifestaziora. Herri batzar hori oso garrantzitsua izan zen. Bertan, milaka lagunen aurrean, agertu ziren lehendabizikoz EHGAM-eko zenbait kide eta ozen esan zuten bazela garaia pertsona homosexual eta transexualen eskubideen aldeko borrokan hasteko. Nahikoa zela, ezin zela beste erasorik onartu inoren aukera sexuala tarteko.
Mikel Martin EHGAMeko kidea herri batzar hartan zegoen duela 35 urte, eta borroka bide berdinean segitzen du gaur egun. «Bizkaian sortu zen EHGAM urte pare bat lehenago eta Donostia inguruan eta Oreretan ere ari ginen mugitzen. Baina Francisen hilketak prozesua bizkortu egin zuen. Hurrengo egunean egunkari batean irakurri genuen ‘Han matado a un hombre vestido de mujer’ eta izugarri haserretu ginen. Bazirudien emakumez jantzita egoteak erasoaren larritasuna gutxitzen zuela. Eta orduan esan genuen, amorruz eta haserrez, nahikoa zela. Hor geundela eta gure eskubideen alde borrokatzeko gogoa eta beharra sentitzen genituela. Ozen esan genuen pertsona guztiek geneukala nahi genuen modura janzteko eskubidea, modu askean maitatzekoa eta sexualitatea nahi moduan bizitzekoa», kontatu du Martinek.
Ordura arte entzun gabeko ahotsa zen. «Manifestazioetan oso ohikoa zen Poliziaren kontra egiteko ‘maricones’ eta ‘iros a tomar por el culo’ bezalakoak entzutea. Horiek ziren, jende askorentzat, zeuden irainik eta erasorik bortitzenak. Eta gu han, haien ondoan manifestazioan. Gu, homosexualak eta ipurditik hartzea gustuko genuenak. Horrelakoekin erabat nazkatuta geunden», segitu du Martinek. Nabarmendu du, gainera, manifestazio haietan parte hartzen zuen jendea aurrerakoia zela, abangoardia zela, erabat errepresioaren kontrakoa, eta, hala ere, «heteroarauan erabat sartuta zegoena, pertsona homosexualekiko aurreiritzi izugarriak zituena».
Trabestismoa garai hartan
«Trabestismoa, bai Francisena eta bai besteena, nahiko toleratzen zen garai hartan baldin eta muga zehatz batzuetatik ez bazinen ateratzen. Gogoan dut nola etortzen ginen Donostiako gune batera. Bertan ohikoa zen trabestien espektakuluak egotea eta gauez trabesti horiek txalotzen zituztenak hurrengo egunean atxilotu edo erasotzen zituzten berdinak ziren. Trabestismoa onartuta zegoen bizitzeko modu oso mugatu eta zehaztu gisara, toki konkretu batzuetan eta une zehatzetan. Betiere begira zeudenen dibertimendurako, jolaserako, baina ez hortik kanpora. Ezpainak margotutako gizona, ileorde bat janzten zuena, soinekoa janzten zuena… une batean ondo pasatzeko tresna bat baino ez zen begira zeudenentzat, une horretan beren beharrak ase beste lanik ez zuena. Hortik kanpo, iraindu, jipoitu, atxilotu eta zigortu beharrekoa zen», kontatu du Mikel Martinek.
Berak ezagutzen zuen Francis eta ezagutzen zuen zer-nolako giroan mugitzen zen, garai hartako jendartearen tasunak ezagutzen dituen bezala. Deskribatzen duen egoera gogorra da; «gauez homosexualekin harremanak zituzten gizon asko egunez haien kontrako jarrera bortitzenak agertzen zituztenak izaten ziren, egunez jipoitzen eta iraintzen zituztenak», jarraitu du.
Mikel Martin, Francisen antzera, errenteriarra da eta garai hartan herrian mugimendu dezentekoa zegoen, arlo guztietakoa gainera. «Oreretan mugimendu handia zegoen. Beti izan da oso herri dinamikoa eta aldarrikatzailea, ondo antolatutakoa eta erantzuteko gaitasun oso sustraitua duena: langileen mugimendua bizi-bizirik zegoen, mugimendu feminista suspertzen hasita zegoen, Franco joan berria zen, diktadura baten itolarritik gentozen eta arnasa hartzeko behar izugarria genuen… Testuinguru horretan kokatu behar dira Francisen hilketa eta ondorengo protestak», kontatu du.
Francisen erailketa baino astebete lehenago gertatu zen Tuteran Gladys del Estal ekintzaile ekologistarena. Guardia Zibil batek tiroz erail zuen gaztea protesta antinuklear batean parte hartzen ari zela. Mikel Martinek bi erailketak oso gertutik bizi izan zituen; Tuterako protestan bertan zen eta Francis herriko laguna zuen.
Francisen erailketa gertatu zenerako Errenterian gizon eta emakume talde bat elkartzen hasia zen asko kezkatzen zituen gai bati buruz hitz egiteko: askapen sexuala. «Heteroarautik kanpo sentitzen ginen, gutxiengo bat ginen eta erabat kontrakoa eta bortitza zitzaigun inguru batean mugitzen ginen. Sentitzen genuen betebeharrak bagenituela, beste pertsona guztiek bezala, baina eskubiderik ez genuela. Eta kezkaz bizi genuen egoera. Pentsa, 1978. urtera arte homosexualitatea delitua zen».
Francisen hilketak eta ondoren komunikabideetan izan zuen oihartzunak isilka baina dagoeneko bazetorren borroka bat azkartu egin zuen, eta ozenago bihurtu. «Orduan hasi ginen esaten ‘Hemen gaude eta ez gara ezkutatzen’ manifestazioetan», kontatu du Mikel Martinek. 35 urte geroago horretan segitzen dute, aurreiritziak deseraikitzen eta heteroarauaren bide estuak zabaltzen, denon mesederako.
ARRAKALA: Sexu Askapenaren aldeko Jardunaldiak, Soraluzen
/in EHGAM Berri, Euskal HerriaDEBAGOIENA Sexu Askapenerantz
/in EHGAM Berri, Euskal HerriaEL PAIS: Entre el orgullo y la pesadilla gay
/in Sin categoríaEl número de adolescentes homosexuales víctimas de acoso escolar se incrementa en las aulas vascas. “La mayoría no recurre a sus padres por miedo a no ser comprendidos”, explica una psicóloga ante la falta de políticas de inclusión y convivencia
“No quiero ir al colegio, me duele la tripa”. Huelga poner en contexto la frase, casi susurrada por la boca de un niño de mirada somnolienta, pelo revuelto y almohada arrugada. Pocos padres hacen caso a esos lamentos -a ningún niño, o a casi ninguno mejor dicho, le gusta ir al colegio-, pero para algunos adolescentes ese gesto teatral es la única alternativa para escapar de su infierno particular: abucheos, insultos, incluso palizas… Ir a clase puede convertirse en una verdadera tortura. No por la disciplina y el nivel de exigencia propios de cualquier sistema educativo, sino por lo que le rodea en algunos casos. El acoso escolar es una estremecedora realidad en las aulas vascas, donde entre un 20% y un 30% de los estudiantes se han visto envueltos alguna vez en situaciones de maltrato, ya sea verbal o físico. Sin embargo, entre estas cifras otro tipo de bullying empieza a crecer de forma preocupante: el ligado a la homofobia y al sexismo.
“A los 12 años me eché novia. ¡Yo, que siempre he sabido que no me gustaban las chicas…! Hice un esfuerzo por encajar, para que el resto de chicos dejasen de pensar que era un raro”, recuerda Jesús de sus primeros años de la ESO. Él no sufrió agresiones, pero sí el rechazo de sus compañeros de clase. “Los adolescentes pueden ser muy crueles… Al final encontré mi hueco: me sentía más a gusto con las chicas y los chicos pasaron a tratarme con indiferencia”, revela.
A Jesús, que ahora cuenta 27 años, le costó expresar con naturalidad sus sentimientos, ‘salir del armario’, dejar de esconder su realidad. A sus padres no les confesó que era homosexual hasta que ya estaba en la Universidad. Tampoco a sus amigos y a algunas de las personas con las que se relacionaba de forma habitual. Al final ha sabido sobrellevar una situación que para muchos jóvenes acaba marcando su vida.
“Son muy contados los casos en los que los adolescentes cuentan a sus padres o a su entorno más cercano que son víctimas de acoso escolar. Suelen denunciarlo pasadas las vejaciones”, explica la psicóloga clínica Norma Larrea. “Durante las terapias hemos encontrado adultos que expresaban estos episodios de su pasado por primera vez, y en muchos casos lo recuerdan de forma traumática”. Una situación que se intensifica en el caso del bullying a gais y lesbianas, ya que para ellos reconocer el acoso supone ‘salir del armario’ en su entorno familiar.
Los episodios reiterados de bullying pueden derivar en trastornos más severos. “El acoso no sólo conlleva el miedo a hablar de su inclinación sexual. Ese temor se extiende a otras áreas: son personas más retraídas y en su paso por la Universidad pueden no relacionarse con nadie por miedo al rechazo que han sufrido en el colegio”, asegura la psicóloga, quien destaca que la autoestima es la base fundamental para hacer que estos jóvenes adquieran el valor suficiente para denunciar los casos de abusos. “La adolescencia es el momento en que piensas que tus padres están contra ti, que son el enemigo. La mayoría de jóvenes no recurre a ellos por miedo a no ser comprendidos, por eso hay que hablar abiertamente en el seno familiar sobre la homosexualidad y dar la confianza suficiente a los adolescentes para expresarse abiertamente y sin ser juzgados”, apunta.
Hace apenas un mes, un juzgado Cerdanyola del Vallès (Barcelona) condenó a una escuela de la misma localidad a indemnizar con 51.000 euros a un alumno que recibió palizas y vejaciones durante cuatro años entre las paredes del centro. Insultos como “maricón”, “marginado” o “todos los maricones tienen que morir”, dejaban patente una escena clara de homofobia en el entorno educativo. En alguno de los episodios, el joven de 19 años llegó a ingresar en el hospital con un cuadro de ansiedad y pasó más de dos años bajo tratamiento psicológico.
Esta condena es la primera en España que evidencia, a nivel legislativo, la existencia del buylling derivado de la homofobia y el sexismo. Un fallo que invoca a la necesidad de educar en valores y de apostar por la igualdad y la convivencia para no volver a escuchar un “maricón” despectivo en ningún aula.
EL CORREO:Respaldo institucional en el Día del Orgullo Gay
/in Sin categoríahttp://www.diariovasco.com/sociedad/201406/28/respaldo-institucional-orgullo-20140628000631-v.html
Las instituciones vascas defendieron ayer los derechos de los gays, lesbianas, bisexuales y transexuales con motivo del Día del Orgullo Gay. La bandera arcoiris fue desplegada en el exterior del Parlamento Vasco, donde se acordó una declaración institucional en la que marca como objetivo poner fin a la violencia y la discriminación contra las personas debido a su orientación sexual e identidad de género. La Diputación de Gipuzkoa y las Juntas Generales también reivindicaron los derechos de este colectivo, así como el sindicato ELA.
LABek, aniztasun sexualaren alde lantokietan ere
/in EHGAM Berri, Euskal Herria @esLABek, aniztasun sexualaren alde lantokietan ere
/in EHGAM Berri, Euskal HerriaEL MUNDO: Ángeles Álvarez: ‘No soy la única diputada lesbiana del Congreso’
/in Sin categoría“Me gustaría saber qué pensaban los gays del PP cuando votaban contra sus derechos”
“La Reina ha vivido lo que cualquier mujer de su edad. Es una buena antena para el Rey”
Angeles Álvarez (53 años) pertenece a la misma estirpe que Clara Campoamor, la de las mujeres que nacieron para ser libres y romper los moldes de la Historia. Menuda, reflexiva y feminista hasta la médula, esta diputada por el PSOE desde 2011 ha sido la primera mujer con ovarios para declararse abiertamente lesbiana en el Congreso. Llegar hasta este momento no ha sido fácil. A los 17 años tuvo que dejar Coreses, su pequeño pueblo de Zamora, y venirse a Madrid, “con una mano delante y la otra detrás”. Pero no le quedaba otra si quería vivir su vida conforme a su manera de entender el mundo.
Curtida en la causa feminista (ha escrito varios manuales sobre violencia de género) y como concejala del Ayuntamiento de Madrid, ahora recorre con paso ágil todos los rincones de las Cortes, como en su día lo hicieron la propia Campoamor o Victoria Kent. Al posar para la foto, cerca de su escaño, señala irónica la estatua de Isabel La Católica junto a la tribuna. “Es la única mujer que ha estado siempre aquí”.
Sí, precisamente el verano pasado, y fue un reencuentro estupendo. Vi a la gente a la que dejé atrás cuando me vine a Madrid. Sentí muchísimo afecto, cariño… y también mucha pena por haber perdido durante todo este tiempo la relación con quien pasé mi infancia. Me gustaría volver a encontrarme con los de mi quinta este verano. Creo que es importante que nos contemos muchas cosas.
Stonwalleko Matxinada
/in EHGAM Berri, Euskal Herria @esStonwalleko Matxinada
/in EHGAM Berri, Euskal Herria