Armairura

Ana Jakak idatzia

Uda garaian eta batzuetan lehenago (maiatzeko bat aurkitu dut aurten), mota honetako albisteren bat sortzen da: «Oporretara ez joateko 22 herrialde homofoboak», non homosexualen aurkako legeak dituzten estatuak zerrendatzen diren. Homosexualen aurkako, diot, zeren homosexualen eskubideen aurkako legeak estatu espainolean ere egon badaude: lagundutako ugalketaren tratamenduak, kasu, bikote heterosexualei bakarrik ziurtatzen baitizkio osasun sistema publikoak. Homofobia, beraz, ez da soilik 22 herrialde horien kontua, baina horrelako artikuluek arreta jartzen dute gehiegikeria instituzional latzenak izaten diren horietan: heriotza zigorra, kartzela, zigor fisikoak… Non homosexuala bera arrisku larrian dagoen, den bezala izate/adierazte hutsagatik.

Arreta guztiz justifikatua dago, baina esango nuke gutxi direla herrialde horietara joatea erabaki dutenen artean atzera egingo duten homosexualak, horrelako albiste bat irakurri eta gero. Errealitatea nolakoa den aspaldi ezaguna dugu eta badakigu noiz, nola eta zergatik armairuan sartu, bai Afrikan bai hemen. Etxetik hasita, ikastetxean, lagunartean, lanean eta bizitza eremu guztietan trebatuta, bidaia handi bat antolatu orduko, arriskuak neurtzen ikasita gaude, eta besteek inoiz kontuan hartutako baldintzak, jarrerak, egoerak, jendarteak, ezagutzen ditugu, edo ezagutzeko ahaleginak egiten ditugu, beharrezkoa baitzaigu, denbora guztian armairuan egon nahi ez badugu behintzat.

Albiste horiek horregatik dute garrantzia: guztiok, eta ez bakarrik homosexualok, errealitate gordin honetaz konturatzea eta kontzientziatzea, salaketa, azken finean. Nik, behintzat, zentzu hori ikusten diot, oharpen batena baino gehiago, edo, guztiz ere justifikatua egon litekeen boikotaz haratago. Oharra, egotekotan, homofobiaren aurkakoa da, homofobiak hiltzen duela esatea da, eta neurri edo intentsitate gutxiko homofobia babesten duten horien jarreraren ondorioak garbi erakustea ere.

Hori ez bada gakoa, turismo kontsumitzaile hutsak bezala tratatuak bagara, behar bereziak dituzten zorioneko Mendebaldeko turistak, legeak egiten eta dirua mugitzen dituztenek irabaziko dute, zentzu askotan: gure mugimenduak murrizten eta bideratzen, herrialde ezberdinen pertsonen arteko loturak mozten, mundu osoko armairuak indartzen.

Aurreiritziak eranzten

nudismoa

Pertsona askok itaundu izan diote Jesus Iglesiasi zergatik praktikatzen duen nudismoa. Gurago du galderari buelta eman. “Zergatik behar dugu arropa eguzkia hartzeko, paseatzeko edo hondartzan airea hartzeko?”. Iglesias Euskal Naturisten Elkarteko kidea da. Luzaroan antolatu izan ditu era guztietako ekintzak, baina krisi ekonomikoak eragina izan du elkartean ere. “Jendeak oporrekin edo aisialdiarekin lotzen du, askotan, nudismoa, eta, krisiarekin, bazkide kopurua ere jaitsi egin da”.*

Duela hiru urte, martxak antolatzeari eta mobilizatzeari utzi zioten, baina, elkartea “bizirik” mantentzeaz gain, Bilboko Udalarekin lortutako hitzarmenak bere horretan dirau: nudistek ordutegi bat dute Artxandako kiroldegian igerilekua erabiltzeko. Duela bederatzi urte, beste egitasmo bat jarri zuen martxan elkarteak, eta hondartzaz kanpoko beste espazio publiko batzuetara zabaldu gura izan zituzten gune nudistak. Hainbat eremutako kidek hartu zuten parte ekimenean. Tartean, Gorrondoatxako tabernak, ondoko aparkalekuko izozkien postuak, Larrabideko atseden etxeak, Sumendi elkarteko atseden etxeak eta Ehgam Bizkaiko lokalak. Egun, ordea, hondartzetatik kanpo, ez dago horrelako gunerik Bizkaian.

Nudismoa zer den zehaztea ez da erraza. “Nudistak bezainbeste definizio daude nudismoarentzat. Batzuentzat, hondartzan larrugorritan jarri eta eguzkia hartzea edo paseatzea da. Beste batzuentzat, naturarekin bat egin eta elementuekin kontaktuan jartzea”. Hala ere, argi utzi du arropak eranzte hutsa ez dela nudismoa. “Edonor biluz daiteke, baina hori ez da zertan nudismoa izan. Hego Amerikan, dantzari nudistak terminoa erabiltzen dute strip-tease dantzarientzat. Probokazioa dago hor, estetika bat bilatzen du. Hori, nudismoaren kontrakoa da”.

Elkarteak, 1997an sortu zenez geroztik, helburu izan du biluztasunaren inguruan dauden aurreiritzi eta tabuak ezabatzea, bai eta bere onurak nabarmentzea ere. “Nudismoa norbera eta besteak errespetatzea da. Lagungarria eta beharrezkoa da, gainera, pertsonen garapen osorako”.

Horregatik iruditu zaio bidegabekoa Espainiako Auzitegi Gorenaren jarrera, duela bi hilabete emandako epaiak bermatu baitu espazio publikoetan nudismoa debekatzen duen Bartzelonako udal-ordenantza. Kexu agertu da Iglesias. “Epai horrekin, udalek euren irizpide eta neurrira arau dezakete nudismoa”.

Iglesiasen esanetan, arazoa da Auzitegi Gorenak ukatu egiten duela nudismoa ideologia bat dela. “Espainiako Auzitegi Gorenak onartuko balu nudismoa ideologia bat dela, orduan udalek ezingo lukete arautu, Espainiako Konstituzioak ideologia askatasuna bermatu egiten duelako”. Iglesiasek ezin du ulertu Auzitegi Gorenaren ukazio hori. “Begi bistakoa den zerbait ari dira ukatzen, eta, horrela, nudismoaren aurkako zapalketa onartuko dute lege bidez”. Hala ere, Estrasburgok 2014an emandako epai baten arabera, nudismoa adierazpen askatasunaren parte da. Hori da Europako Auzitegiak biluztasunari buruz historian eman duen epai bakarra.

Getxoko debekuak

Iglesias beldur da Auzitegi Gorenak emandako epaiaren atzetik etor daitekeenaz. Izan ere, ez dago urrunera joan beharrik aurrekariak aurkitzeko. 2001ean, Iñaki Zarraoa Getxoko alkateak dekretu berri bat atera zuen, zeinak udalerriko hondartzetan eta landetan nudismoa debekatzen baitzuen. Isunak 25.000 pezetatan (150 euro) ezarri zituen.”Aixerrotako zelaietan ere ezin zitekeen askaria jan bainu jantzi hutsean. Astakeria zen, nudismoa guztiz legezkoa delako”.

Hori gauzatu ahal izateko, 1955. urteko araudi batez baliatu zen Zarraoa, epaileek erabakitzen baitzuten garai hartan zer zen morala eta zer ez, eta horren arabera zigortzen baitzituzten eskandalu publikoari lotutako delituak. “Araudi zahar horren arabera, gizonek gorputz osoko bainujantzia eraman behar zuten, eta emakumeek gorputz osokoa gehi gonatxo bat. Noski, hori albo batera utzi zuen”.

Elkarteak Mertxe Agundez Arartekoarengana jo zuen, eta, behin egoera aztertuta, Agundezek dekretua erretiratzeko eskatu zion Zarraoari. “Epelak esan zituen gure aurka. Arartekoarekin ere ez zegoen ados. Esaten zuen Agundez gure alde zegoela hasiera hasieratik”. Urtebete beranduago, 2002an, dekretua atzera bota eta ordenantza bat aurkeztu zuen Zarraoak, hura udalean eztabaidatu zedin. Ordenantza berriak zehaztu egiten zuen Gorrondoatxa eta Barinatxa hondartzetako zein gunetan baimenduko zen nudismoa. “Oposizio guztiak bozkatu zuen kontra, baita orduko hartan udaleko gobernuan zegoen Eusko Alkartasunak ere, eta proposamena ez zen aurrera atera”. EAJko zinegotziek bakarrik eman zuten aldeko botoa.

Hain zuzen ere, Barinatxako hondartzan antolatu izan du Euskal Naturisten Elkarteak ospetsu egin den Sopelako lasterketa nudista. 1999an sortu zuen lehiaketa Patxi Rosek, eta, ordutik hona, hamar ediziotan hartu du elkarteak lasterketa antolatzeko ardura. Egun, Patxi Ros da arduraduna.

Sopela eta Getxo artean dago Barinatxa. Hondartzaren alde bakoitza udalerri bakoitzari dagokio, eta 752 metroko luzera du. Urre koloreko hondar finez estalia, hainbat kirol jarduera egiten dira han: boleibola, hondartza futbola, parapentea, windsurfa, eskalada… Hala ere, surfa da arrakastatsuena, jende kopuruari dagokionez. Uda garaian, bainuaren denboraldia zabalduta, hondartzainez gain sorosleak ere izaten dira. Komunak eta dutxak daude, eta guztira 1.100 aparkaleku kotxeak bertan lagatzeko.

Getxok badu, gainera, ohitura naturista duen beste hondartza bat: Gorrondoatxa. Galeako muturretik ekialdera jota ailegatu daiteke bertara. Ikuspegi paregabea osatzen duten itsaslabarrez inguratuta, hondar, harri eta belarrezko geruzek estaltzen dute hondartza. Itsaslabarren goitik antzeman dakieke udaro itsasora murgiltzen diren surflari koadrillei. Gorrondoatxa inguruan ere ehunka aparkaleku daude kotxez doazen bisitarientzat, eta sorosle eta hondartzainak izaten dira bainu denboraldian.

Barrika, nudismoaren ikur

Barrika estuki lotuta dago Bizkaiko mugimendu naturistarekin. Uribe Kostako udalerriko hiru hondartzak nudistak dira, eta horietako bat, Muriola, lurraldeko aitzindarietako bat izan zen. Hiruretan txikiena da Muriola, eta Gorlizko badiaren barruan dago kokatua; tradizio naturistarik handiena duena da. “Hemen gertu ibili naizen hondartzen artean, Muriolakoa da tradizio handiena duena. Jende asko joaten da bertara nudismoa praktikatzera”, dio Iglesiasek. Kotxez joateko zailtasun handiagoa du, bertan ez baitago aparkalekurik egokituta.

Barrikako hondartza nagusia, herriaren izen bera duena, 100 metroko altuera duen itsaslabarraren magalean dago, itsaso zabalera begira. Bertara ailegatu ahal izateko, 302 mailako harrizko eskaileratik jaitsi beharra dago, beherantz amildu ahala bihurrituz doana. Harrizko hesi batek alde bitan banatzen du hondartza; lehen hondartza erdia ez da guztiz nudista, baina bai bigarrena. Nahiz eta neguan geruza harritsu batek hondartza estali, udaran hondar asko metatzen da, itsasoaren eraginez. Ez da soroslerik izaten, baina bada kotxeak uzteko lekua.

Barrika eta Sopela artean dago hirugarrena, zirkuluerdi itxurakoa: Meñakotz. Bainujantziekin eta biluzik ibiltzen den jendea egoten da bertan. Meñakotzen ez dago ez dutxarik, ez komunik. Ezta soroslerik ere. Harrizkoa da.

Ea udalerriko itsasbazterrean dago ezkutatuta Lapatz. Harriz betetako hondartza naturista txiki horretara ailegatzeko, bihurgunez betetako bidexkan behera jarraitu beharra dago, Natxitua auzotik itsasora bidean. Hamar kilometro ekialderago, Lekeitiora bidean, beste hondartza naturista bat dago Ispasterren: Ogella hondartza. Korronteen eraginez, urtean zehar asko aldatzen da bere itxura, sarri harriz beteta egon arren hondarrezko guneak ere sortzen direlako. Aise ailegatu daiteke Ogellara kotxez. Ehun bat leku daude kotxeak uzteko. Dutxarik ez izan arren, erabiltzaileek komun bat dute eskura. Bi sorosle egoten dira zainketa beharretan.

Hondartza denboraldi orokorrari dagokionez, ekainaren 1ean hasi zen lanean Bizkaiko Foru Aldundiaren Salbamendu eta Sorospen Zerbitzua. Irailaren 30era arte egingo dute lan.

152 sorosle hondartzetan

Salbamendu eta sorospenerako giza taldea uretako 152 sorosle tituludunek osatuko dute. Egunero, guztira 87 sorosle arituko dira lanean: zazpi La Arenan, bi Areetan, bost Ereagan, lau Arrigunagan, hiru Gorrondoatxan, bost Barinatxan, zazpi Arrieta-Atxabiribilen, bi Muriolan, lau Plentzian, sei Gorlizen, bi Armintzan, zazpi Bakion, bi Aritzatxun, bi Laidatxun, hiru San Antonion, bi Toñan, sei Laidan, lau Lagan, bi Ean, bi Ogellan, hiru Isuntzan, bost Karraspion, eta bi Arrigorrin.

Bestalde, Ingurumen Sailak jakinarazi duenez, eguneratu egin du hondartzei buruzko informazioa denbora errealean eskaintzen duen web orria, bai mahai gaineko bertsioan, bai smartphone-etakoan. Azaldu du erabiltzaileek informazioa errazago aurkitu ahal izango dutela smartphone-etarako webgune berriaren diseinuari esker.

Bortxatu zutela erran zuen gizonezkoak kendu egin du salaketa

Samuel Vuelta Simon prokuradoreak azaldu duenez, onartua izan zen bi gizonen arteko sexu harremana, ez “inposatua”. Lagunei ezkutatzeko asmoz erran zuen mutilak bortxatu zutela.

Sexu erasoak

Baionako bestetako eraso sexitak salatzeko egindako elkaretaratzea, atzo. / Maddi Ane Txoperena Iribarren

Asteazken gauean bortxatu zutela kontatu zion Poliziari 18 urteko mutil batek, eta atzo ezeztatu egin zuen salatutakoa. Samuel Vuelta Simon Baionako prokuradoreak BERRIAri erran dionez, hain zuzen, ustezko erasotzaileak ez zuen behartu felazio bat egitera: bi gizonek adostuta egin zuten.

Lagunei ez zien aitortu nahi izan bertze gizon batekin sexu harremana izan zuela, ordea, eta horregatik kontatu zien bortxatu zutela. Horregatik jarri zuen salaketa, eta ostiralean kendu egin zuen, prokuradoreak azaldu duenez.

Ikerketak aitzina segitzen du, eta, gertakaria gezurra balitz, salaketa faltsua egitea leporatzen ahal diote 18 urteko mutilari.

«Sexualizatuta gaude eremu publiko orotan»

ATZEKOZ AURRERA. NAGORE ITURRIOZ. MEDEAK TALDE TRANSFEMINISTAKO AKTIBISTA

Euskal Herriko lehen postporno jardunaldiak egiten ari dira atzotik Donostian. Sexualitatearen eredu hegemonikoen aurkako borroka politikoa egiteko zimenduak finkatuko dituzte bihar arte, solasean.

NAGORE ITURRIOZ

NAGORE ITURRIOZ

Gora eta behera, hara eta hona ibili da egunotan Medeak talde transfeministako aktibista Nagore Iturrioz (Ordizia, Gipuzkoa, 1979); atseden hartzeko astirik gabe kasik. Buru-belarri ari da Euskal Herriko aurreneko postporno topaketen prestaketan, eta aireportura joan-etorrian igaro du astea: «Pixka bat erotuta». Atzerritik datozen hizlariei harrera egin —maletak galdu dizkiete zenbaitzuei— eta jardunaldiei azkeneko ukituak eman berritan mintzatu da BERRIArekin, gogoeta feministez zipriztindutako solasaldi pausatuan. Medeak-en izenean hitz egin du.

Euskal Herriko lehenbiziko postporno jardunaldiak. Beldurrak, aurreiritziak eta tradizioak apurka-apurka hausten ari diren seinale?

Seinale baino gehiago, nolabait gogoaren isla dira topaketok. Medeak-en aspaldi hasi ginen horrelakoetan lan egiten, eta Euskal Herria sexualizatzen; txantxetan esan ohi dugu euskal gatazka sexualitatearekiko jarrerarekin eduki dugula hemen. Badaude tabu moduan geratu diren gauzak, eta garrantzi handia dutenak politikoki. Agian bada unea, lasaiago gaudela, horri heltzeko? Baliteke. Baina, jendea prest delako ez, burugogor jarri garelako egin dugu.

Lizun eta zikin leloa aukeratu duzue. Euskal herritarrek, ordea, garbi eta lotsatien ospea omen dute…

Iruditzen zaigu badela garaia postpornografiak esan nahi duena jendeari helarazteko; ez da horrenbeste sexual herria iritsi denik. Egia da aurreiritzi franko daudela, eta izuak ere bai: bortizkeriaz hitz egingo bagenu zalantzarik gabe etorriko liratekeenen aurpegietan horixe igarri dugu: «Jo egingo gaituzte?» edota «Txortan egin beharra dago?» galdetu digute. Postpornoaren ikuspegi politikoa Euskal Herrira gerturatzea da jomuga. Jendea ausarta izan behar da, baina, bai, beldurrez dira.

Tabu lehen, plazer gozagarri orain. Zergatik kostatu da ikusaraztea?

Bidea egiten ari da apurka-apurka, baina sistemak —erlijioak, erruak, medioak…— irabazi egin digu nolabait. Postpornoaren bidez joera hori iraultzea eta geure gorputzez jabetzea da asmoa: sexualitatea kudeatzen dugun neurrian, askeago gara.

Zer-nolako inguruak irabazi ditu?

Sexualizatuta gaude eremu publiko orotan. Iruñeko sanferminetan lizunkeriak eta ukituak pairatzen dituzten andreen kasuak, adibidez, normaltzat dauzkagu. Kalean egoera sexual batean agertzeak, ostera, lotsa ematen digu. Kontraesana da.

Porno tradizionala iraultzen duen mugimendutzat duzue postpornoa. Politikoki zer eragin dauka?

Estatuak sortu dituen andre kikildu horietatik aldentzen gaitu, besteak beste. Txortan egitea oso garrantzitsua da, osasunarentzat eta buruarentzat. Guk, alabaina, testuinguru jakin batean txertatzen dugu postpornoa, aldarrikapen politiko batekin. Alde batetik, pornografia izan da urteetan sexualitatearen pedagogia bakarra. Sexu esplizitua ikusteko aukera bakanena izan da, eta gehiengoak hortik ikasi du: gorputz normatiboak, pertsona zurien arteko harreman heterosexualak…

Eta horrek bazterketa dakar…

Erabatekoa. Sexualitatearen eredurik ez dutelakoan, asko eta asko geratzen dira bazterrean. Noizbait kudeatzen da dibertsitate funtzionala dutenen sexualitatea? Ikusezina eta estigmatizatua da. Gainera, sexualitatea ulertzeko modua estatuaren heteroarauaren menpekoa da.

Postporno propioa edukiko luke balizko euskal estatu feministak?

Sexu eredu ireki bat, behintzat, bai. Do it your self (Egin ezazu zuk zeuk) filosofiarekin bat dator postpornoa; hori du premisa. Estatuak ez du disidentziatik ezer sortuko; geuk sortu behar ditugu eredu errealak. Eta nahi dugun pornoa existitzen ez bada, beste bat egin beharko dugu denok irudika gaitzan. Feminismoaren ikuspegi anitz eta bateratzailea aintzat hartuta, betiere.

Eta posible al da euskaraz egitea?

Guztia da posible; baita Euskal Herrian ere. Gehiegi sinistu dugu sexualitaterik ez dugula, eta politikoki oso zorrotzak izan gara. Argi eta garbi eduki dugu egin beharrekoa, baina desioa, plazera eta gorputzarekin loturiko kontuak ahaztu zaizkigu. Horrek ez du esan nahi euskaraz egin ahal ez denik. Horretan gabiltza; egin daitekeela soilik ez, egin behar dela sinesten dugu. Edozein iraultza egiteko, bizipoza behar da, eta, hortaz, postpornoak ere euskararen biziberritzean lagun dezake.

Bizikleten piezekin egindako jostailu sexualak, sokak eta pintzak. Lantegi bateko tresnak dirudite…

Normalean bizitzen ez dugun emozio aldaketa bat sortzen du postpornoak gorputzean, baina sarri ez du minik eragiten; sexualitateaz gozatzeko erremintak erabiltzen jakitean datza. Beldurra ezjakintasunetik dator; tabuak tabu, korapiloekin eta immobilizatuz goza daiteke.

Azken egunean ere festa bat egingo duzue. Lantegietan trebatutakoa praktikan jartzeko asmorik?

Baliabideak jarriko ditugu, baina ez dugu inor derrigortuko txortan egitera, ez eta biluztera ere. Feminismoak ez du ezertara behartzen.

Eraso homofoboari erantzuna

Gazte batek jasandako eraso homofoboa salatu zuten atzo Gasteizko Andre Maria Zuriaren Plazan, Transbollomari Plataformak deiturik. Beren gorputzak, sexualitatea eta bizitzak «transfobiaz, lesbofobiaz eta homofobiaz aske» ikusi nahi dituztela aldarrikatu zuten. Ostegunean gertatu zen erasoa, hilaren 16an, Gasteizko Txagorritxu auzoan: gazte batek salatu zuen mutil batekin musukatu ostean bi gizonek mehatxu egin ziotela. Egun bat lehenago, beste eraso lesbofobo bat salatu zuen txosnen batzordeak Barakaldon (Bizkaia): bi emakumek irainak eta isekak pairatu zituzten festa giroan. Etzi, beste mobilizazio bat egingo dute Gasteizko autobus geltoki berrian, 19:00etan, Etxegorri auzo elkarteak deituta.

‘Mariposa’-k irabazi du Sebastiane Latino saria

ZINEMA. Marco Berger zinemagile argentinarrarenMariposa filmak Sebastiane Latino saria jasoko du, eta Donostiako Zinemaldiaren aurtengo ekitaldiko Zabaltegi sailean emango dute. Sariak lesbianen, gayen, transexualen eta bisexualen aldarrien eta balioen defentsa ondoen jasotzen duen Latinoamerikako film luze bat aintzatesten du, iragan urtean estreinatuen artean.

Marco Bergerren Mariposa filmeko irudi bat. BERRIA

Marco Bergerren Mariposa filmeko irudi bat. BERRIA

Bi neskek jasotako eraso sexista salatu dute Barakaldon

Txosna Batzordeak elkartasuna adierazi dio bikoteari.

Barakaldoko Txosna Batzordeak salatu duenez, asteazken gauean bikoteak irainak jasan behar izan zituen. Erasoa salatzeko, txosnak 30 minutuz ixtea erabaki zuen batzordeak.

Sexu erasorik gabeko jaien alde egin du batzordeak.

Ametatik haurretara GIB birusaren transmisioa eteten lehena izan da Kuba

OME Osasunaren Mundu Erakundearen ziurtagiria jaso du. Sifiliaren transmisioa ezabatzeagatik ere egin diote aitortza.

AWA06 ARUSHA (TANZANIA) 07/02/06. Mujer masai embarazada camina por la maternidad del Hospital Arumeru, cerca de Arusha, Tanzania, el pasado 30 de enero. Cincuenta estadounidenses participaron en la tercera Marcha contra el SIDA en Africa en la que se recaudaron 620.000 dólares (cerca de 518,300 euros) que se destinarán a los proyectos de la Fundación Elizabeth Glaser contra el SIDA, que ayuda a las clínicas y escuelas de las comunidades rurales. Aproximadamente el ocho por ciento de la población tanzana es seropositiva, y esta fundación ha construído 152 centros para prevenir la transmisión de madre a hijo con numeros programas de cuidados y tratamientos. Según el último informe del Programa de la ONU para el Sida (UNAIDS), el Africa subsahariana continúa siendo la zona más afectada por esta enfermedad. EFE/Jon Hrusa

AWA06 ARUSHA (TANZANIA) 07/02/06. Mujer masai embarazada camina por la maternidad del Hospital Arumeru, cerca de Arusha, Tanzania, el pasado 30 de enero. Cincuenta estadounidenses participaron en la tercera Marcha contra el SIDA en Africa en la que se recaudaron 620.000 dólares (cerca de 518,300 euros) que se destinarán a los proyectos de la Fundación Elizabeth Glaser contra el SIDA, que ayuda a las clínicas y escuelas de las comunidades rurales. Aproximadamente el ocho por ciento de la población tanzana es seropositiva, y esta fundación ha construído 152 centros para prevenir la transmisión de madre a hijo con numeros programas de cuidados y tratamientos. Según el último informe del Programa de la ONU para el Sida (UNAIDS), el Africa subsahariana continúa siendo la zona más afectada por esta enfermedad. EFE/Jon Hrusa

IB birusa duten ametatik jaiotzen diren ehun haurretatik bik baino gutxiagok daukate GIB birusa Kuban. Horrenbestez, amen eta haurren arteko birusaren transmisioa etentzat jotzen da. Hori horrela dela ofizialki aitortzen duen ziurtagiria jaso du Kubako Osasun ministro Roberto Morales Ojedak OME Osasunaren Mundu Erakundearen eskutik. Washingtonen izan da ekitaldia.

Ojedak nabarmendu du Kubako osasun sistema “publiko eta osoa” dela.

GIB birusaren transmisioa eteteagatik ez ezik, sifiliaren transmisioa etetegatik ere egin diote aitortza Kubari.

Beste herrialde batzuetan ere bai

Kuba ez da GIBaren kontra halako aurrerapausua egin duen herrialde bakarra. Bai, ordea, lehena. Izan ere, aitortza bera jasotzeko zain daude AEB, Kanada eta, besteak beste, Puerto Rico.

GIB birusa haurdunaldian, erditzean edota edoskitzean transmititu ohi zaie haurrei. GIBa duten amen haurretatik %15etik %45era kutsatzen dira, gutxi gora behera.

Gay, lesbiana eta etorkinen sendiak arazotsuen multzoan sartu ditu Madrilek

Familia plana onartu du Espainiako Gobernuak. Abortuak saihesteko, ikasketak ez oztopatzeko bekak eskainiko dizkie haurdun gazteei. Pentsioak igo nahi dizkie amei

hauteskunde-kanpainan-onartu-du-espainiako-gobernuak-familia-plana

Hauteskunde kanpainan onartu du Espainiako Gobernuak familia plana. LUIS JAUREGIALTZO / ARGAZKI PRESS

Familia Babesteko Plan Integrala onartu zuen atzo Espainiako Gobernuaren Ministroen Kontseiluak. Berritzailea baino gehiago—225 neurrien hiru laurden martxan daude jada—, ideologikoa da egitasmoa, familia eredu tradizionala indartzea baitu helburu; Alfonso Alonso Osasun eta Gizarte Gaietako ministroak berak onartu du PPren boto-emaileekiko «konpromisoa» bete dutela. Hala, familia aniztasuna «arazoak» dituzten sendien multzoan txertatu du gobernuak. «Beharrizan bereziak dituzten familien» atalean sartu ditu gay, lesbiana eta transexualen sendiak, etorkinenak, preso dauden edo egon diren amak, eta gaixotasun larriak dauzkaten pertsonak zein adinekoak dituztenak.

Zirriborroa lantzen ari zirela jada zeresana sortu zuen puntu horrek: LGTB elkarteak kexu agertu ziren, ez zirelako planean ageri. Azkenean, laguntza behar dutenen multzoan sartu ditu gobernuak. «Espainian kopuruz gehiengoa den ereduaren beharrizan diferenteak edo gehigarriak dituzten kolektiboak» dira, ministroaren arabera; 58 neurri bideratu ditu haientzat.

Edonola ere, sendi horietatik kanpo jarri du gobernuak planaren fokua. Familiaren inguruan PPk agertu izan dituen kezkak bildu baititu egitasmoak: biztanleriaren zahartzea, jaiotza tasa baxua eta amatasunaren «babesa». Ildo horretan, «harrituta» mintzatu da Alonso, emakumeek «berandu» dituztelako beren lehen haurrak —31 urtean dago batez bestekoa Espainian—. Ume gehiago nahi ditu ministroak, eta horretarako, amatasuna «babesteko beharra» ikusten du.

Haurdunentzako laguntzak aurreikusten ditu planak, «egoera zaurgarrian» daudenentzat batik bat. Ildo horretan, arreta berezia eskainiko die adingabeei eta gazteei: beka sistema bat abiatu nahi du gobernuak, «amatasuna ez dadin oztopo izan ikasketekin jarraitzeko», Alonsok adierazi duenez —autonomia erkidegoek dute beken gaineko eskumena, halere—. Abortuak saihesteko politika hori indartuko du gobernuak orain, abortuaren erreformaren porrotaren ondoren: PPren erkidego gobernu batzuek onartu dituzte amatasuna babesteko legeak azken urteotan.

Era berean, amen pentsioak handitzeko asmoa ere agertu du Espainiako Gobernuak: bi seme-alaba izan dituzten andreen pentsioa %5 igoko litzakete, hiru izan dituztenena %10, eta lau ume edo gehiago izan dituztenena %15. Alonsok gogoratu du emakumeen pentsioak gizonenak baino %30 txikiagoak direla, neurri batean, seme-alabak zaintzeko lanaldia murrizten dutelako amek. «Berdintasunaren aldeko neurria da, emakumea ama gisara aitortzekoa, eta gizartearen iraunkortasunarekiko konpromisoa». Toledoko Itunaren barruan negoziatu beharko du neurria.

Oposizioaren kritikak eragin ditu familia planak. Batetik, hauteskunde kanpainan onartu dutelako; bestetik, berrikuntzarik ez dakarrelako, ezta dirurik ere: 5.526 milioi euroko aurrekontua jarri dio gobernuak, baina ez du zehaztu zein sailetik aterako den.

Gorrotoaren gorakada

2014an 141 eraso egon ziren Hego Euskal Herrian arrazakeriak, homofobiak eta antzekoek bultzatuta.

Algortan manifestazioa egin zuten apirilaren 6an izandako eraso homofoboa salatzeko.

Algortan manifestazioa egin zuten apirilaren 6an izandako eraso homofoboa salatzeko. MARISOL RAMIREZ / ARGAZKI PRESS

Espainiako Barne Ministerioak gorrotozko delituen inguruko 2014ko txostena eman du argitara. Horren arabera, iaz 141 eraso egon ziren Hego Euskal Herriko lau herrialdeetan. Horietatik gehienek, 102k, arrazakeriarekin eta xenofobiarekin izan zuten zerikusia. Eraso homofoboak eta sexu identitate eta orientazioarekin erlazionatutakoak, berriz, 23 izan ziren. Eraso antisemitak, erlijio aniztasunaren kontrakoak eta elbarritasunen bat duten pertsonen aurkakoak ere egon ziren, kopuru txikiagoetan izan bazen ere.

Polizia indarrek emandako datuekin osatu du Espainiako Barne Ministerioak txostena. Horien arabera, Hego Euskal Herrian izandako 141 eraso horietan, 98 biktima izan ziren, eta 29 erasotzaile atxilotu edo inputatu zituzten.

Itxura guztien arabera, datuok gorroto delituen gorakada nabarmena adierazten dute, alderaketak egitea zaila bada ere. 2013ko txostenean, 24 erasoren berri baino ez zuen eman Espainiako Barne Ministerioak Hego Euskal Herrian, eta horietatik lau baino ez Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan; baina txosten hura egiteko, ministerioak ez zuen jaso Ertzaintzak emandako daturik. Horrek azaltzen du hiru herrialde horietan erasoen kopurua hain baxua izatea.

Edozein modutan, 2013ko txosten hura osatzeko, kontuan har daiteke iazko maiatzean Estefania Beltran de Heredia Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun sailburuak emandako informazioa. EH Bilduko parlamentari Julen Arzuagak Eusko Legebiltzarrean egindako galdera bati erantzunez, Beltran de Herediak esan zuen 2013an gorrotoak bultzatutako sei delitu izan zirela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, den-denak arrazakeriari lotuak.

Bi txostenak aintzat hartuta, eta suposatuz Espainiako Barne Ministerioak eta Jaurlaritzak jasotakoak delituak desberdinak direla, emaitza da 2013an gorrotoarekin lotutako hamar delitu izan zirela Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, 2014an gertatutako 117etatik oso urrun. Nafarroan ere, 20tik 24ra egin zuen gora delitu kopuruak. Beraz, datuok zuhurtziaz hartzekoak badira ere, badirudi horrelako erasoen gorakada nahiko argia dela, herrialde guztietan gainera.

«Kezkagarria»

Datu horien gaineko balorazioa egin dute Sare Antifaxista, EHGAM eta Kitzikan mugimenduek. Adierazi dute «kezkagarria» dela horren atzean ezkutatzen den errealitatea: «Eraso arrazistak, homofoboak, pobreen aurkakoak edo bestelakotasun funtzionala duten pertsonen aurkakoak gero eta maizago gertatzen dira gurean».

Espainiako Barne Ministerioaren arabera, gorakada horrek zerikusia du datuak biltzeko sistemak zorroztearekin eta zenbait poliziatan ezarritako protokolo bereziekin. Aipatutako erakundeak ez datoz bat balorazio horrekin; aitzitik, esan dutenez, txostenean agertzen diren 141 erasoak ez dira iaz gertatutako guztiak, «asko salatzen ez direlako», eta datuak biltzeko moduez ere zalantza handiak dituzte. «Ohitura handia dago zenbait eraso taberna giroko liskar gisa aurkezteko, batez ere gauez gertatzen badira», esan du Sare Antifaxistako Eduardo Gonzalezek.

Artxibatzen diren kasuekin zer gertatzen den ere galdetu dute, eta, adibide gisa, Bilbon 2014ko ekainaren 17an aurkezturiko salaketa aipatu dute. «Gazte batek salaketa jarri zuen eraso faxista jaso zuelako», azaldu du Gonzalezek, «baina epaileak ez zuen aintzat hartu eta artxibatzea erabaki zuen. Kasu horretan, oso litekeena da eraso hori estatistiketan ez agertzea».

Edozein modutan, eta eskura dituzten datuak aintzat hartuta, argi dute erasoen gorakada dagoela eta horri erantzun bat eman behar zaiola. «Ez dago normaltzat edo onargarritzat jo daitekeen eraso kopururik», adierazi du Gonzalezek. «Gure ustez, eraso bakar bat ere gehiegi da».

Beste aldetik, zenbait politikarik ematen dituzten mezuak ere salatu dituzte, horrelako erasoen ugaltzea dakartelakoan eta zigorgabetasuna sustatzen dutelakoan. Bereziki, Gasteizko alkate Javier Marotok eta Laguntza Bidezkoagoak plataformak etorkinen inguruan egindako adierazpenak salatu dituzte, bai eta Bilboko zenbait zinegotzik cruising guneei buruz egindakoak ere.

«Horrelako mezuek zigorgabetasuna bultzatzen dute», esan du Gonzalezek, eta zigorgabetasun horren adibide gisa duela gutxi Algortan (Bizkaia) izandako eraso homofoboa aipatu du: «Orain dela bi aste gertatu zen, eta oraindik ez dago horren inguruko berririk».

Erasoen ugaltzearen aurrean, «jendartearen inplikazioa» eskatu dute hiru mugimenduek, «faxismo, arrazakeria, homofobia eta diskriminazio mota guztien kontra elkartu eta borrokatzeko». «Iragan hurbilean kontzentrazio esparruetara eraman gintuzten jarrera eta pentsaerei aurre egin behar zaie», esan du Kitzikaneko Aitor Latailladek. «2015erako, zero gorroto-krimen nahi dugu».

Instituzioei, berriz, «mugimendu antifaxista ez kriminalizatzeko» eskatu diete, «antifaxismoaren kontra egitea faxismoaren alde egitea delako».